Đăng ký mua IPO không bắt đầu từ ngày mở sổ đăng ký mà từ ngày Giấy chứng nhận đăng ký chào bán có hiệu lực: theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, từ mốc này doanh nghiệp có 07 ngày làm việc để công bố Bản thông báo phát hành và Bản cáo bạch chính thức — đó mới là văn bản duy nhất để biết giá, số lượng tối thiểu/tối đa và hạn đăng ký [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 41.5]. Hai đợt IPO liên tiếp cho thấy rõ: HPA đóng sổ đăng ký ngày 15/12/2025 với 35.739.000 cổ phiếu đăng ký cho 30 triệu cổ phiếu chào bán [theo Hòa Phát, 07/01/2026], còn Điện Máy Xanh (DMX) đóng sổ lúc 16h ngày 17/6/2026 [theo CafeF, 15/6/2026] với 166 triệu cổ phiếu đăng ký, tương đương 92,5% kế hoạch [theo CafeF, 17/6/2026]. Bài viết đi từ quy trình, điều kiện cấp mã đến mốc chuyển tiền và cách xử lý cổ phiếu không bán được.
Mốc chuẩn của quy trình là ngày Giấy chứng nhận đăng ký chào bán có hiệu lực
Khung pháp lý của đợt chào bán cổ phiếu lần đầu là Nghị định 155/2020/NĐ-CP ban hành 31/12/2020, sửa đổi bởi Nghị định 245/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 — nghị định sửa đổi này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp IPO gắn với niêm yết cổ phiếu [theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ, 10/10/2025]. Luật Chứng khoán hiện hành là Luật 54/2019/QH14, sửa đổi bởi Luật 56/2024/QH15 thông qua ngày 29/11/2024 [theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, 29/11/2024]. Bên dưới là Thông tư 120/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành 31/12/2020, do Thứ trưởng Huỳnh Quang Hải ký [theo Thông tư 120/2020/TT-BTC, 31/12/2020].
Điều 41 Nghị định 155/2020 quy định: trong 07 ngày làm việc kể từ ngày Giấy chứng nhận đăng ký chào bán có hiệu lực, tổ chức phát hành phải công bố Bản thông báo phát hành trên 01 tờ báo điện tử hoặc báo in trong 03 số liên tiếp và công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp và Sở giao dịch chứng khoán; Bản cáo bạch chính thức cũng phải đăng tải trên hai trang này [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 41.5].
Ở đợt HPA, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đăng ký chào bán ngày 19/11/2025 và nhà đầu tư bắt đầu đăng ký mua từ ngày 24/11/2025 — tức 5 ngày lịch (3 ngày làm việc) sau khi có giấy chứng nhận, trong khung 07 ngày làm việc [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025]. Đây là lý do ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký chào bán, chứ không phải ngày mở sổ đăng ký, mới là mốc chuẩn của quy trình: giá, số lượng, hạn mức và hạn đăng ký đều bắt nguồn từ Bản thông báo phát hành.
| Quy định | Mốc thời gian | Điều khoản |
|---|---|---|
| Công bố Bản thông báo phát hành, đăng tải Bản cáo bạch chính thức | Trong 07 ngày làm việc kể từ ngày Giấy chứng nhận đăng ký chào bán có hiệu lực | Điều 41.5 |
| Thực hiện phân phối chứng khoán theo quy định tại Điều 26 Luật Chứng khoán | Trong thời hạn chào bán của từng đợt | Điều 41.6 |
| Gửi Báo cáo kết quả đợt chào bán kèm xác nhận của ngân hàng nơi mở tài khoản phong tỏa tới Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, công bố trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp và Sở giao dịch chứng khoán | Trong 10 ngày kể từ ngày kết thúc đợt chào bán | Điều 41.7 |
| Hạn chế chuyển nhượng đối với cổ phiếu của nhà đầu tư không đăng ký mua, không nộp tiền mua | Tối thiểu 01 năm (khoản 2 Điều 42); không áp dụng cho số cổ phiếu lẻ (khoản 4 Điều 42) | Điều 42.2, 42.4 |
Các bước đăng ký mua IPO và mốc thời gian
Trình tự vận hành của một đợt chào bán đi qua các bước sau; mỗi bước có thời điểm hoặc hạn chót được ấn định bằng văn bản hoặc công bố của chính đợt chào bán.
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đăng ký chào bán — với HPA là ngày 19/11/2025 [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025].
- Doanh nghiệp công bố Bản thông báo phát hành và Bản cáo bạch chính thức trong 07 ngày làm việc kể từ ngày giấy chứng nhận có hiệu lực [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 41.5].
- Đợt chào bán mở sổ đăng ký mua: với HPA là ngày 24/11/2025, đại lý phân phối chính là Công ty Chứng khoán Vietcap [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025].
- Nhà đầu tư nộp hồ sơ và đặt cố định theo giá chào bán trước giờ chốt sổ đăng ký: HPA chốt 16h ngày 15/12/2025 [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025], DMX chốt 16h ngày 17/6/2026 [theo CafeF, 15/6/2026].
- Đại lý phân phối và doanh nghiệp tổng hợp kết quả đăng ký, công bố tỷ lệ phân bổ: HPA công bố tỷ lệ pro-rata 83,941912% [theo Hòa Phát, 07/01/2026].
- Cổ phiếu được phân bổ về tài khoản của nhà đầu tư; phần không bán được xử lý theo Điều 42 Nghị định 155/2020/NĐ-CP [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 42].
- Trong 10 ngày kể từ ngày kết thúc đợt chào bán, tổ chức phát hành gửi Báo cáo kết quả đợt chào bán kèm xác nhận của ngân hàng nơi mở tài khoản phong tỏa đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đồng thời công bố thông tin trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp và Sở giao dịch chứng khoán [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 41.7].
Ba mốc cần ghi vào lịch: ngày mở sổ đăng ký, giờ chốt sổ đăng ký kèm hạn nộp tiền theo thông báo của đợt, và ngày công bố kết quả phân bổ. Hết giờ chốt là hết quyền tham gia.
| Chỉ tiêu | HPA | DMX |
|---|---|---|
| Giá chào bán (đồng/cổ phiếu) | 41.900 | 80.000 |
| Số lượng chào bán (cổ phiếu) | 30.000.000 | Hơn 179.500.000 |
| Giá trị đợt chào bán theo giá chào bán (tỷ đồng, tự tính) | 1.257 — khớp đúng số tiền doanh nghiệp công bố | 13.280 — bài báo ghi 13.293 |
| Hạn nhận sổ đăng ký và đặt cọc | 16h ngày 15/12/2025 | 16h ngày 17/6/2026 |
| Tổng khối lượng đăng ký (cổ phiếu) | 35.739.000 | 166.000.000 |
| Đăng ký so với lượng chào bán (tự tính) | Vượt 19,13% | Đạt 92,48% (bài báo ghi 92,5%) |
| Tỷ lệ phân bổ pro-rata | 83,941912% | Chưa công bố tại thời điểm bài viết |
| Niêm yết | 29/01/2026 | Dự kiến đầu tháng 8/2026, chưa diễn ra |
Điều kiện cấp mã và hạn mức đăng ký
Hai con số quyết định hồ sơ hợp lệ: số lượng tối thiểu và tối đa. Ở đợt HPA, Bản thông báo phát hành quy định đăng ký tối thiểu 100 cổ phiếu, tối đa 14,25 triệu cổ phiếu, tương đương không quá 5% vốn điều lệ sau phát hành [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025]. Quy đổi ra tiền: mức tối thiểu là 100 × 41.900 đồng/cổ phiếu = 4.190.000 đồng, mức tối đa là 14.250.000 × 41.900 đồng/cổ phiếu = 597.075.000.000 đồng, tức khoảng 597,1 tỷ đồng — mức trần cho thấy rủi ro dòng tiền khi đặt cố định.
Điều kiện “không quá 5% vốn điều lệ sau phát hành” tự kiểm chứng từ số liệu công bố. Với HPA, vốn điều lệ tăng từ 2.550 tỷ đồng lên 2.850 tỷ đồng sau khi phát hành 30 triệu cổ phiếu [theo Hòa Phát, 07/01/2026]; phần vốn điều lệ tăng thêm 300 tỷ đồng cho 30 triệu cổ phiếu mới, tức 10.000 đồng mỗi cổ phiếu (tự tính). Quy đổi vốn điều lệ 2.850 tỷ đồng theo mức đó cho tổng 285 triệu cổ phiếu sau phát hành, và 5% của con số này đúng bằng 14,25 triệu cổ phiếu — khớp hạn mức tối đa trong Bản thông báo phát hành. Giới hạn được tính trên số cổ phiếu hiện hữu của doanh nghiệp, không phải trên số tiền đặt cố định.
Hiện chưa có văn bản quy định tiêu chuẩn cấp mã; cách cấp mã, số mã trên một hồ sơ và thời hạn hiệu lực do đại lý phân phối hướng dẫn cho từng đợt. Hồ sơ được tiếp nhận qua đại lý phân phối được chỉ định của đợt chào bán; ở đợt HPA, đại lý phân phối chính là Công ty Chứng khoán Vietcap [theo Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam, 20/11/2025]. Điều 42 Nghị định 155/2020 xử lý riêng ba trạng thái là không đăng ký mua, không nộp tiền mua và số cổ phiếu lẻ [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 42], tức hồ sơ chỉ có hiệu lực khi vừa đăng ký vừa nộp tiền đúng hạn.
Ba nguyên nhân khiến hồ sơ không được chấp nhận có thể suy ra từ cơ chế vận hành: hồ sơ không đúng mẫu hoặc giấy tờ không hợp lệ; số lượng đăng ký nằm ngoài khoảng tối thiểu – tối đa; và không nộp đủ tiền vào tài khoản phong tỏa trước hạn. Đây là suy luận từ cơ chế, không phải danh mục lý do từ chối theo văn bản.
| Điều kiện | Mức áp dụng | Cơ sở |
|---|---|---|
| Số lượng đăng ký tối thiểu | 100 cổ phiếu, tương đương 4.190.000 đồng (tự tính) | Bản thông báo phát hành HPA |
| Số lượng đăng ký tối đa | 14.250.000 cổ phiếu, tương đương không quá 5% vốn điều lệ sau phát hành | Bản thông báo phát hành HPA |
| Giá trị tiền tối đa một nhà đầu tư | 597.075.000.000 đồng, khoảng 597,1 tỷ đồng (tự tính) | 14.250.000 cổ phiếu × 41.900 đồng/cổ phiếu |
| Hình thức hồ sơ | Sổ đăng ký mua nộp qua đại lý phân phối chính, kèm đặt cố định theo giá chào bán | Bản thông báo phát hành HPA |
| Đối tác tiếp nhận | Công ty Chứng khoán Vietcap | Bản thông báo phát hành HPA |
| Thanh toán | Chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng; Báo cáo kết quả đợt chào bán phải kèm xác nhận của ngân hàng nơi mở tài khoản phong tỏa | Điều 41.7 Nghị định 155/2020/NĐ-CP |
| Hạn chốt nhận hồ sơ | 16h ngày 15/12/2025 | Bản thông báo phát hành HPA |
Tiền đi đường nào: tài khoản phong tỏa và báo cáo kết quả đợt chào bán
Tiền đăng ký mua IPO không nằm trong tài khoản tại công ty chứng khoán mà đi vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng. Bằng chứng là Điều 41.7 Nghị định 155/2020: Báo cáo kết quả đợt chào bán gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phải kèm xác nhận của ngân hàng nơi mở tài khoản phong tỏa [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 41.7]. Không có xác nhận này thì hồ sơ không đủ điều kiện được phân bổ cổ phiếu.
Thời điểm tiền được hoàn lại cụ thể do đại lý phân phối thông báo cho từng đợt, sau khi có xác nhận của ngân hàng phong tỏa — đây là mốc cần đọc trong Bản thông báo phát hành và hướng dẫn của đại lý, chứ không phải mốc cố định cho mọi đợt. Phần cổ phiếu không được phân bổ xử lý theo Điều 42 và bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 01 năm, trừ số cổ phiếu lẻ [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 42.2 và 42.4].
Case thật: HPA — đợt vượt cung và cơ chế pro-rata
Đợt IPO của CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát là ví dụ rõ nhất về đợt vượt cung: 30 triệu cổ phiếu ở giá 41.900 đồng/cổ phiếu, thu về 1.257 tỷ đồng, vốn điều lệ tăng từ 2.550 tỷ đồng lên 2.850 tỷ đồng [theo Hòa Phát, 07/01/2026]. Đến hạn đăng ký ngày 15/12/2025, tổng khối lượng đăng ký là 35.739.000 cổ phiếu, vượt 19% lượng chào bán, và tỷ lệ phân bổ pro-rata là 83,941912% [theo Hòa Phát, 07/01/2026].
Tự tính lại: 35.739.000 ÷ 30.000.000 − 1 = 19,13% là mức vượt cung, còn 30.000.000 ÷ 35.739.000 = 83,9419% là tỷ lệ phân bổ, khớp với số doanh nghiệp công bố, xác nhận cơ chế phân bổ theo tỷ lệ. Mỗi nhà đầu tư bị cắt khoảng 16,06% số lượng đăng ký; với mức tối thiểu 100 cổ phiếu, 100 × 83,941912% = 83,94 cổ phiếu — một con số lẻ, thuộc diện Điều 42 dành riêng cách xử lý.
Về cấu trúc cổ đông sau đợt chào bán: HPA ghi nhận 964 cổ đông nắm giữ dưới 5% cổ phiếu, tương đương 15,001% [theo Hòa Phát, 07/01/2026]. Nhân với vốn điều lệ 2.850 tỷ đồng, nhóm này nắm khoảng 427,5 tỷ đồng vốn hóa — tức khoảng 71,6% số tiền tối đa mà một nhà đầu tư phải đặt cố định trong đợt này.
Case thật: DMX — đợt IPO không đạt cung
Điện Máy Xanh (DMX) cho thấy chiều ngược lại: một đợt IPO không kéo đủ cung vẫn hoàn tất phát hành. Giá chào bán 80.000 đồng/cổ phiếu với kế hoạch hơn 179,5 triệu cổ phiếu [theo CafeF, 15/6/2026]. Đến 16h ngày 17/6/2026, 166 triệu cổ phiếu được nhà đầu tư đăng ký, tương ứng khoảng 13.293 tỷ đồng, bằng 92,5% kế hoạch; lượng chào bán tương đương 14% vốn điều lệ (gồm 1% phát hành riêng lẻ), định giá trước IPO khoảng 3,35 tỷ USD [theo CafeF, 17/6/2026].
Tự tính: 166.000.000 cổ phiếu × 80.000 đồng/cổ phiếu = 13.280 tỷ đồng, chênh khoảng 13 tỷ so với 13.293 tỷ do làm tròn khi công bố; 166 ÷ 179,5 = 92,48% mức đạt kế hoạch; 179.500.000 cổ phiếu × 80.000 đồng/cổ phiếu = 14.360 tỷ đồng quy mô kế hoạch. Phần chưa được đăng ký là gần 14 triệu cổ phiếu, tương đương 7,80% theo phép tính (bài báo ghi khoảng 7,5%) [theo CafeF, 17/6/2026].
Trong đợt này, Dragon Capital xác nhận sẽ đầu tư tối thiểu 50 triệu USD, tương ứng khoảng 16 triệu cổ phiếu, hiếm khoảng 9% tổng lượng cổ phiếu chào bán [theo CafeF, 15/6/2026]; tự tính 16 ÷ 179,5 = 8,91%. Về kinh doanh, DMX ghi nhận doanh thu hợp nhất 5 tháng 2026 là 54.644 tỷ đồng, tăng 33% so với cùng kỳ [theo CafeF, 15/6/2026]. Doanh nghiệp và báo chí dự kiến hoàn tất thủ tục niêm yết để giao dịch từ đầu tháng 8/2026 — mốc dự kiến tại thời điểm bài viết, chưa phải sự kiện đã diễn ra [theo CafeF, 17/6/2026].
Bối cảnh sàn năm 2025–2026: HOSE liên tiếp đón Chứng khoán Kỹ Thương (TCX) ngày 21/10/2025, Chứng khoán VPS (VCK) ngày 16/12/2025 và Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) ngày 29/01/2026; kế hoạch huy động của Điện Máy Xanh giữa năm 2026 là 14.360 tỷ đồng, còn Chứng khoán LPBank là 4.256 tỷ đồng [theo Vietstock, 12/6/2026]. Ở góc nhìn rộng hơn, bài phân tích của Vietstock dẫn lại đánh giá thị trường Việt Nam dự kiến hấp thụ 50 tỷ USD giá trị IPO trong giai đoạn 2026–2028 — ước tính của bên thứ ba, không phải số liệu chính thức [theo Vietstock, 12/6/2026].
Cổ phiếu không bán được và hạn chế chuyển nhượng
Điều 42 Nghị định 155/2020/NĐ-CP dành riêng một cơ chế cho phần cổ phiếu không bán được: cổ phiếu của nhà đầu tư không đăng ký mua, không nộp tiền mua và số cổ phiếu lẻ được tổ chức phát hành phân phối lại cho nhà đầu tư xác định, với điều kiện không thuận lợi hơn điều kiện chào bán cho cổ đông hiện hữu; Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị phải xác định tiêu chí và danh sách nhà đầu tư được mua cổ phiếu; người có lợi ích liên quan không được biểu quyết; cổ phiếu phân phối theo cách này bị hạn chế chuyển nhượng tối thiểu 01 năm, trừ số cổ phiếu lẻ — khoản 4 Điều 42 loại trừ số cổ phiếu lẻ và cổ phiếu do tổ chức bảo lãnh phát hành mua theo cam kết [theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Điều 42.2 và 42.4].
Đây là lý do hai thời điểm trong đợt IPO phải tách bạch: bạn mua được cổ phiếu thì nhận cổ phiếu vào tài khoản, còn phần cổ phiếu không được phân bổ xử lý theo một lối riêng, kèm ràng buộc giữ tối thiểu 01 năm, trừ số cổ phiếu lẻ (khoản 4 Điều 42). Với đợt HPA, tỷ lệ phân bổ 83,941912% khiến phần lẻ xuất hiện ở gần như mọi hồ sơ, kể cả hồ sơ đăng ký đúng mức tối thiểu 100 cổ phiếu.
Checklist trước khi đăng ký
- Mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán hoặc chi nhánh trước khi đợt IPO mở sổ đăng ký.
- Đọc Bản thông báo phát hành, không đọc bài báo, để lấy giá chào bán, số lượng tối thiểu và tối đa, hạn đăng ký, đại lý phân phối và tài khoản nhận tiền.
- Tính số lượng đăng ký: không vượt quá 5% vốn điều lệ sau phát hành và không thấp hơn số lượng tối thiểu của đợt (HPA: tối thiểu 100 cổ phiếu, tối đa 14,25 triệu cổ phiếu).
- Chuẩn bị hồ sơ cá nhân đầy đủ theo mẫu của đại lý phân phối, gồm giấy tờ tuổi và giấy ủy quyền nếu có ủy quyền.
- Nộp hồ sơ đúng đại lý phân phối được chỉ định và trước giờ chốt của đợt (HPA: 16h ngày 15/12/2025; DMX: 16h ngày 17/6/2026).
- Đặt cố định đúng bằng giá chào bán và chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng đúng hạn, vì khoản tiền phải có xác nhận của ngân hàng.
- Lưu lại ảnh chụp hoặc bản scan sổ đăng ký cùng biên lai chuyển tiền, làm căn cứ khi cần khiếu nại về thiếu mã.
- Theo dõi thông báo kết quả phân bổ: nếu vượt cung, số cổ phiếu bị cắt theo tỷ lệ là cơ chế, không phải sự cố (HPA: pro-rata 83,941912%).
- Nếu không đủ mã hoặc không nộp tiền, tiền được xử lý theo Điều 42 Nghị định 155/2020; phần cổ phiếu lẻ được phân phối lại và không bị hạn chế chuyển nhượng 01 năm (khoản 4 Điều 42).
- Cân nhắc rủi ro dòng tiền khi đặt cố định: ở đợt HPA, mức tối đa 14,25 triệu cổ phiếu tương đương khoảng 597,1 tỷ đồng, trong khi mức tối thiểu chỉ là 4.190.000 đồng.
Nếu bạn mới bắt đầu với thị trường chứng khoán, hãy đọc bài Mở tài khoản chứng khoán cho người mới 2026: phí và sai lầm trước khi đăng ký hồ sơ. Bạn cũng có thể tham khảo bài IPO Việt Nam 2026: Tổng quan thị trường niêm yết và hướng dẫn đầu tư để nắm bối cảnh thị trường trước khi xem từng đợt IPO cụ thể.
Từ chối trách nhiệm
Bài viết tổng hợp từ các văn bản quy phạm và các công bố đã dẫn ở trên, không phải tư vấn đầu tư. Giá chào bán không bảo đảm giá giao dịch sau niêm yết; cổ phiếu IPO vẫn là cổ phiếu có rủi ro. Điều kiện cấp mã, hạn mức đăng ký, mốc nộp tiền và thời điểm hoàn tiền khác nhau theo từng đợt, nên nhà đầu tư cần đọc Bản thông báo phát hành, Bản cáo bạch chính thức và hướng dẫn của đại lý phân phối cho đợt mình tham gia.
Nguồn tham khảo
- Nghị định 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Chứng khoán — 31/12/2020
- Thông tư 120/2020/TT-BTC về giao dịch cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch chứng khoán — Bộ Tài chính, 31/12/2020
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước — Một số điểm mới sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán — UBCKNN, mốc 29/11/2024
- Cổng thông tin điện tử Chính phủ — Phổ biến, nâng cao hiệu lực thi hành Luật Chứng khoán sửa đổi — 10/10/2025
- Hòa Phát — HPA phát hành thành công 30 triệu cổ phiếu IPO — 07/01/2026
- Doanh Nhân Pháp luật Việt Nam — HPA thông báo chào bán 30 triệu cổ phiếu IPO — 20/11/2025
- CafeF — Còn 3 ngày trước khi đóng sổ đăng ký IPO DMX — 15/6/2026
- CafeF — Điện Máy Xanh IPO thành công 166 triệu cổ phiếu, huy động hơn 13.000 tỷ — 17/6/2026
- Vietstock — Làn sóng IPO kỷ lục 2026 là chỉ báo đỉnh thị trường hay cuộc tái phân bổ dòng tiền? — 12/6/2026
