Lợi nhuận trước thuế 9 tháng 2026 của Tập đoàn Hòa Phát đạt 27.056 tỷ đồng, tăng 101,30% so với cùng kỳ — nhưng lưu chuyển tiền thuần trong kỳ lại âm 1.471 tỷ đồng [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Hòa Phát, 29/10/2026]. Không có mâu thuẫn: đây là hai câu chuyện khác nhau trong cùng một bộ báo cáo. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là nơi kiểm tra lợi nhuận đã thành tiền hay chưa, và bài này hướng dẫn cách đọc bằng công thức, lấy số từ hai bộ BCTC quý 3/2026 thật.
Bộ lưu chuyển tiền tệ gồm gì: ba khối tiền và sáu dòng mã số
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là bảng thứ ba trong BCTC. Nó chia thành ba khối: kinh doanh (mã 20), đầu tư (mã 30) và tài chính (mã 40). Ba dòng đó cộng lại ra dòng 50 — lưu chuyển tiền thuần trong kỳ; dòng 50 cộng tiền đầu kỳ (mã 60) và ảnh hưởng tỷ giá (mã 61) ra dòng 70, tức tiền cuối kỳ.
Hai phép cộng đó là cách tự kiểm tra nhanh xem mình có đọc đúng bảng không. Với Hòa Phát 9 tháng 2026: 20.936 tỷ đồng trừ 33.419 tỷ đồng cộng 11.012 tỷ đồng bằng âm 1.471 tỷ đồng, đúng dòng 50; 8.325 tỷ đồng trừ 1.471 tỷ đồng và trừ 1,5 tỷ đồng chênh lệch tỷ giá bằng 6.853 tỷ đồng, đúng dòng 70 [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Hòa Phát, 29/10/2026].
Năm 2026, bộ mẫu cũng đã đổi: báo cáo lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp niêm yết trong quý 3/2026 được lập theo Mẫu B03-DN/HN ban hành kèm Thông tư 43/2026/TT-BTC ngày 20/04/2026 của Bộ Tài chính, văn bản sửa đổi Thông tư 202/2014/TT-BTC về BCTC hợp nhất. Điều 2 khoản 11 thay thế Phụ lục 1 cũ bằng Phụ lục I mới chứa B01-DN/HN, B02-DN/HN, B03-DN/HN; Điều 3 khoản 1 quy định hiệu lực từ ngày ký, áp dụng cho BCTC hợp nhất của năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026 [theo toàn văn Thông tư 43/2026/TT-BTC, 20/04/2026]. Khung của doanh nghiệp độc lẻ thì theo Thông tư 99/2025/TT-BTC ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026 [theo Công báo Chính phủ số 1563, 27/10/2025].
Bốn công thức để tự kiểm tra lợi nhuận có thật
Có bốn phép tính biến bảng lưu chuyển tiền tệ thành câu trả lời. CFO là dòng 20, tiền thuần từ vòng kinh doanh chính. LFCF (dòng tiền tự do) là CFO trừ tiền chi mua sắm, xây dựng tài sản dài hạn ở dòng 21: phần tiền còn lại sau khi giữ vốn, và là cách kiểm tra xem cổ tức có được trả từ tiền thật hay không. Tỷ lệ CFO/LN cho biết bao nhiêu phần trăm lợi nhuận đã thành tiền. Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) cho biết tiền bị khoá bao lâu.
Điểm khởi đầu để hiểu CFO: hai doanh nghiệp trong bài lập bảng này theo phương pháp gián tiếp — CFO bắt đầu từ lợi nhuận trước thuế rồi điều chỉnh.
Ba chỉ số DSO, DIO, DPO lấy số dư bình quân đầu kỳ và cuối kỳ, vì trên bảng cân đối chỉ có số dư tại một ngày, còn ý nghĩa của chỉ số là số ngày trong một khoảng thời gian. Kỳ 9 tháng ở đây quy đổi 270 ngày.
| Chỉ số | Công thức | Lấy số ở đâu | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| CFO | Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh | B03 mã 20 | Tiền sinh ra từ vòng kinh doanh chính |
| LFCF | CFO − tiền chi mua sắm, xây dựng tài sản dài hạn | B03 mã 20 và mã 21 | Tiền còn lại sau khi giữ vốn |
| CFO/LN | CFO ÷ lợi nhuận (trước hoặc sau thuế) | B03 mã 20 + B02 mã 50 hoặc 60 | Bao nhiêu % lợi nhuận là tiền thật |
| DSO | ((Phải thu KH đầu + cuối) ÷ 2) ÷ doanh thu thuần × số ngày | B01 mã 131 + B02 mã 10 | Bao lâu thu được tiền từ khách |
| DIO | ((Hàng tồn kho đầu + cuối) ÷ 2) ÷ giá vốn hàng bán × số ngày | B01 mã 141 + B02 mã 11 | Bao lâu hàng nằm trong kho |
| DPO | ((Phải trả người bán đầu + cuối) ÷ 2) ÷ giá vốn hàng bán × số ngày | B01 mã 311 + B02 mã 11 | Bao lâu được giữ tiền của nhà cung cấp |
| CCC | DSO + DIO − DPO | Ba chỉ số trên | Số ngày tiền bị khoá trong vòng lưu động |
Đừng đọc một tỷ lệ đơn lẻ: CFO/LN phải đi kèm LFCF và CCC, vì hai tỷ lệ chênh nhau chưa tới 12 điểm phần trăm dưới đây vẫn che giấu hai mô hình vốn lưu động rất khác nhau.
Case 1 — Hòa Phát: lợi nhuận tăng gấp đôi, CFO tăng nhanh hơn nữa
Lợi nhuận trước thuế 9 tháng 2026 của Hòa Phát đạt 27.056 tỷ đồng, tăng 101,30%; lợi nhuận sau thuế đạt 23.746 tỷ đồng [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Hòa Phát, 29/10/2026], con số cũng được báo chí dẫn lại [theo CafeF, 29/10/2026]. CFO ở dòng 20 đạt 20.936 tỷ đồng, tăng 137,87% so với 8.802 tỷ đồng cùng kỳ: tiền tăng nhanh hơn lợi nhuận. Nhưng CFO chỉ bằng 77,38% lợi nhuận trước thuế — cứ 100 đồng lợi nhuận trước thuế thì khoảng 77 đồng đã về túi công ty.
Khoảng cách ấy nằm ở các dòng biến động vốn lưu động: phải thu tăng làm khoá 1.355 tỷ đồng tiền (dòng 09), còn chi phí phải trả và nợ phải trả khác giảm làm hút thêm 3.086 tỷ đồng (dòng 11) [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Hòa Phát, 29/10/2026].
| Chỉ tiêu (mã số) | 9 tháng 2026 | So với 9 tháng 2025 |
|---|---|---|
| Lưu chuyển tiền thuần từ kinh doanh (20) | 20.936 | 8.802 — tăng 137,87% |
| Tiền chi mua sắm, xây dựng tài sản dài hạn (21) | −14.607 | −23.863 — giảm 38,79% |
| Lưu chuyển tiền thuần từ đầu tư (30) | −33.419 | −22.207 |
| Lưu chuyển tiền thuần từ tài chính (40) | 11.012 | 15.610 — vay mới 112.482, trả gốc 98.325 |
| Lưu chuyển tiền thuần trong kỳ (50) | −1.471 | 2.204 |
| Tiền và tương đương tiền cuối kỳ (70) | 6.853 | 9.093 |
| LFCF (mã 20 − mã 21) | 6.329 | Bằng 26,65% lợi nhuận sau thuế |
Hai khối còn lại giải thích vì sao dòng tiền thuần âm. Khối đầu tư âm 33.419 tỷ đồng, trong đó tiền chi mua sắm, xây dựng tài sản dài hạn là 14.607 tỷ đồng, giảm 38,79% so với 23.863 tỷ đồng cùng kỳ — doanh nghiệp đầu tư ít hơn, không phải vòng kinh doanh yếu đi. Trừ phần capex, LFCF còn 6.329 tỷ đồng, tức 26,65% lợi nhuận sau thuế: tiền CFO tạo ra đang chuyển vào tài sản dài hạn, chưa thành tiền trả cổ tức.
Về vốn lưu động, Hòa Phát khoá tiền 77,68 ngày trong vòng lưu động (CCC), trong đó DIO 96,01 ngày chiếm phần lớn — đúng với mô hình thép.
Case 2 — Sabeco: lợi nhuận nhỏ hơn, tiền về nhanh hơn nhiều
Sabeco cho ra câu chuyện gần như đối lập. Lợi nhuận trước thuế 9 tháng 2026 chỉ 4.660 tỷ đồng, tăng 8,90%, nhưng CFO đạt 4.124 tỷ đồng, tăng 23,06% — cùng con số được báo chí dẫn ở mức tăng 23,1% [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Sabeco, 29/10/2026; theo CafeF, 30/10/2026]. CFO bằng 88,49% lợi nhuận trước thuế và 109,66% lợi nhuận sau thuế: cứ 100 đồng lợi nhuận sau thuế, doanh nghiệp thu về hơn 109 đồng tiền.
Lý do nằm ở vốn lưu động: Sabeco thu tiền từ khách hàng sau 9,07 ngày (DSO), giữ hàng bán trong kho 41,59 ngày (DIO) và trả nhà cung cấp sau 46,00 ngày (DPO), nên CCC chỉ 4,65 ngày. LFCF là 3.904 tỷ đồng, bằng 103,81% lợi nhuận sau thuế, vì tiền chi mua sắm tài sản dài hạn trong 9 tháng chỉ 220 tỷ đồng.
Điểm cần thận trọng lại nằm ở khối tài chính: trong 9 tháng, Sabeco chi cổ tức 6.499 tỷ đồng (dòng 36) — lớn hơn cả CFO 4.124 tỷ đồng, tức phần lớn tiền doanh nghiệp tạo ra đã đi ra ngoài [theo BCTC hợp nhất quý 3/2026 của Sabeco, 29/10/2026]. Khối tài chính âm 6.658 tỷ đồng, khối đầu tư dương 909 tỷ đồng, nên dòng tiền thuần vẫn âm 1.625 tỷ đồng: câu chuyện không phải “lãi không có tiền”, mà là tiền đã được phân phối đi.
| Chỉ số | Hòa Phát | Sabeco |
|---|---|---|
| CFO (tỷ đồng) | 20.936 | 4.124 |
| Lợi nhuận trước thuế (tỷ đồng) | 27.056 | 4.660 |
| CFO / lợi nhuận trước thuế | 77,38% | 88,49% |
| CFO / lợi nhuận sau thuế | 88,17% | 109,66% |
| LFCF (tỷ đồng) | 6.329 | 3.904 |
| LFCF / lợi nhuận sau thuế | 26,65% | 103,81% |
| DSO (ngày) | 18,40 | 9,07 |
| DIO (ngày) | 96,01 | 41,59 |
| DPO (ngày) | 36,73 | 46,00 |
| CCC (ngày) | 77,68 | 4,65 |
| Dòng tiền thuần trong kỳ (tỷ đồng) | −1.471 | −1.625 |
Ba điều cần nhớ khi đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ
- CFO/LN dưới 100% nghĩa là lợi nhuận chưa thành tiền hết. Nhưng đừng áp ngưỡng cố định cho mọi doanh nghiệp: hãy so tỷ lệ này của doanh nghiệp đó với chính các kỳ trước.
- LFCF mới là phần tiền có thể chia. CFO 20.936 tỷ đồng của Hòa Phát nhưng LFCF chỉ 6.329 tỷ đồng, trong khi Sabeco có CFO 4.124 tỷ đồng và LFCF 3.904 tỷ đồng.
- CCC cho biết tiền bị khoá bao lâu. 77,68 ngày của Hòa Phát so với 4,65 ngày của Sabeco là hai thế giới vốn lưu động khác nhau, quyết định doanh nghiệp có cần vay vốn làm vòng hay không.
Checklist 8 bước đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ
- Đọc dòng 50 trước: dòng tiền thuần trong kỳ âm hay dương.
- Đọc lần lượt dòng 20, 30, 40 để biết tiền đến từ đâu và đi đâu.
- Cộng 20 + 30 + 40 và so với dòng 50; cộng 60 + 50 + 61 và so với dòng 70.
- So CFO (dòng 20) với lợi nhuận trước thuế và sau thuế ở bảng kết quả kinh doanh.
- Tách phần đầu tư: lấy dòng 21 ra khỏi CFO để có LFCF.
- Đọc dòng 36 (cổ tức đã trả) và dòng 14 (tiền lãi vay đã trả).
- Theo dõi ba dòng biến động vốn lưu động: phải thu (09), hàng tồn kho (10), phải trả (11).
- So với cùng kỳ năm trước, rồi đối chiếu số dư vốn lưu động với bảng cân đối kế toán.
Kết
Lợi nhuận và tiền là hai câu chuyện khác nhau trong cùng một bộ BCTC. Hòa Phát tăng lợi nhuận trước thuế 101,30% và CFO tăng 137,87%, nhưng 33.419 tỷ đồng tiền vẫn chảy vào khối đầu tư khiến dòng tiền thuần âm 1.471 tỷ đồng. Sabeco có lợi nhuận nhỏ hơn nhiều, nhưng CFO vượt lợi nhuận sau thuế — và vẫn âm dòng tiền thuần vì 6.499 tỷ đồng cổ tức đã đi ra ngoài.
Đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ không cần phần mềm: chỉ cần bảy công thức trong bảng thuật ngữ, biết lấy số ở dòng nào, và luôn đặt tiền cạnh lợi nhuận.
Bài viết là hướng dẫn đọc báo cáo tài chính, không phải tư vấn đầu tư và không phải khuyến nghị mua bán chứng khoán nào.
Nguồn tham khảo
- Toàn văn Thông tư 43/2026/TT-BTC (Phụ lục I, Điều 1 khoản 5, Điều 2 khoản 11, Điều 3 khoản 1) — luatvietnam.vn, ban hành 20/04/2026
- Thông tư số 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính — Công báo Chính phủ số 1563, ban hành 27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026
- Báo cáo tài chính hợp nhất Quý III/2026 của Tập đoàn Hòa Phát — Hòa Phát, đăng 29/10/2026
- Báo cáo tài chính hợp nhất Quý 3/2026 của Tổng công ty CP Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) — Sabeco, đăng 29/10/2026
- Danh mục báo cáo tài chính theo quý của Hòa Phát — Hòa Phát, cập nhật 29/10/2026
- Danh mục báo cáo tài chính theo quý của Sabeco — Sabeco, cập nhật 29/10/2026
- Hòa Phát lãi 8.265 tỷ đồng, tăng 106% trong quý 3/2026 — CafeF, 29/10/2026
- Sabeco sắp chi hơn 3.800 tỷ đồng trả cổ tức, lợi nhuận quý III/2026 đi lùi — CafeF, 30/10/2026
