Năm 2026, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức đã vận hành toàn quốc [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 30/06/2026], còn thí điểm sầu riêng rút thời gian truy xuất từ 8–11 ngày xuống 6 ngày [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026]; song song, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã số hóa và 99,65% doanh nghiệp tham gia hệ thống [theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025].
Blockchain chuỗi cung ứng Việt Nam 2026: đã đi vào đâu?
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức vận hành toàn quốc từ tháng 6/2026, nhưng không nói toàn bộ hệ thống chạy trên blockchain. Tại Hà Nội có hơn 3.000 cơ sở và hơn 12.000 sản phẩm gắn QR [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 30/06/2026]. Các công nghệ gồm GIS, QR, nhật ký điện tử, blockchain và IoT; blockchain chỉ là một lớp hỗ trợ [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026].
Phần có dấu hiệu vận hành gồm eCDT tại 86 cảng cá và 9 lớp tập huấn blockchain cho 270 cán bộ, nông dân [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 16/09/2025]. Tuy vậy, eCDT tại 86 cảng không đồng nghĩa cả 86 cảng dùng blockchain. Bộ cũng chỉ ra sản xuất manh mún, dữ liệu thiếu đồng bộ và giám sát, xử phạt còn hạn chế [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 16/09/2025].
| Lớp ứng dụng | Trạng thái đến 2026 | Bằng chứng, số liệu | Giới hạn cần giữ | Nguồn |
|---|---|---|---|---|
| Truy xuất nông sản quốc gia | Đã vận hành toàn quốc | Hơn 3.000 cơ sở và hơn 12.000 sản phẩm có QR tại Hà Nội | Không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống chạy trên blockchain | Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 30/06/2026 |
| Thí điểm truy xuất sầu riêng | Có số liệu vận hành | 1.396 dòng dữ liệu, 112 sản phẩm, 17.987 cơ sở tại 14 tỉnh, thành; 919 lô hàng | Chưa tách riêng tác động của blockchain | Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026 |
| Blockchain nông nghiệp thương mại | Đã ra mắt sản phẩm | Agrichain ghi nhận 100% dữ liệu quá trình canh tác trên blockchain theo tuyên bố của Exabyte | Chưa có số lô, số nông hộ hay kiểm toán độc lập | Tuổi Trẻ, 21/03/2026; Phiếu học vụ số Đà Nẵng, 23/03/2026 |
| Hải quan, hồ sơ điện tử | Đã số hóa rộng | 100% thủ tục hải quan cơ bản được số hóa; 99,65% doanh nghiệp tham gia hệ thống | Blockchain trong e-C/O mới là hướng, chưa phải quy trình đã triển khai | Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025 |
| Blockchain trong logistics | Chủ yếu là định hướng | Báo cáo Vinatrans nêu chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong nhiệm vụ năm 2025 | Không công bố dự án blockchain vận hành với số lô hay chi phí | Vinatrans, 03/03/2025 |
Thí điểm sầu riêng: nhanh hơn, nhưng chưa thể gán mọi lợi ích cho blockchain
Thí điểm sầu riêng tổ chức dữ liệu từ vùng trồng đến thông quan trong 6 ngày, so với 8–11 ngày trước đây; có chuyến kéo dài tới 21 ngày [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026]. Thời gian giảm 25,00%–45,45%, tức rút ngắn 2–5 ngày. Các tỷ lệ không phải kết quả do blockchain tạo riêng.
Đến 25/05/2026, thí điểm có 1.396 dòng dữ liệu của 112 sản phẩm, kết nối 17.987 cơ sở tại 14 tỉnh, thành; 149 doanh nghiệp, 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 919 lô hàng qua 4 đơn vị công nghệ; khoảng 23.000 tem [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026]. Đây là quy mô thí điểm, không phải toàn bộ nông sản. Dữ liệu còn phân tán; pháp lý, tiêu chuẩn và xác thực chưa hoàn thiện [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026].
Điểm cần nhớ: thời gian 6 ngày là kết quả tổng hợp dữ liệu, quy trình và 4 đơn vị công nghệ. Chưa thể tách riêng đóng góp của blockchain, QR, đơn vị giải pháp hay cải thiện quy trình.
Chi phí cho thấy các lớp triển khai khác phạm vi: checkvn.mae.gov.vn được xây dựng với 3.720 triệu đồng, còn 17 dự án khuyến nông VietGAHP tổng 65,8 tỷ đồng [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 16/09/2025]. Không thể so sánh như cùng một gói; chưa có đơn giá vận hành.
Nút thắt liên thông: 24/34 địa phương có hệ thống, 2/34 chia sẻ đủ dữ liệu
Cả 34 tỉnh, thành đã lập kế hoạch triển khai, nhưng mức kết nối khác nhau: 24 có hệ thống cấp tỉnh, tương đương 70,59%; 13 kết nối Cổng thông tin quốc gia, tương đương 38,24%; chỉ 2 chia sẻ đủ dữ liệu, tương đương 5,88% [theo VOV, 05/12/2025]. Các tỷ lệ tính trên mẫu số 34.
Việc có 35 tiêu chuẩn quốc gia, gồm định danh, GLN, RFID, EPCIS và QR thế hệ mới, không đồng nghĩa dữ liệu đã liên thông [theo VOV, 05/12/2025]. VOV chỉ ra hạn chế hạ tầng, thiếu nhân lực, dữ liệu thiếu và một số hộ không cập nhật liên tục. Phần khó là làm dữ liệu được nhập đúng, cập nhật và dùng chung.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Kỳ dữ liệu | Ý nghĩa | Nguồn |
|---|---|---|---|---|
| Thời gian truy xuất sầu riêng | 6 ngày, trước đây 8–11 ngày; giảm 25,00%–45,45% | Đến 25/05/2026 | Chưa tách riêng tác động của blockchain | Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026 |
| Mức triển khai của 34 tỉnh, thành | 24/34 có hệ thống; 13/34 kết nối cổng; 2/34 chia sẻ đủ dữ liệu | Đến cuối năm 2025 | Tương đương 70,59%, 38,24% và 5,88% | VOV, 05/12/2025 |
| Kinh phí triển khai | checkVN: 3.720 triệu đồng; VietGAHP: 65,8 tỷ đồng | Đề án 2019–2025 | Phạm vi khác nhau, không so sánh như cùng một gói | Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 16/09/2025 |
| Hải quan điện tử | 100% thủ tục cơ bản được số hóa; 99,65% doanh nghiệp tham gia; thông quan luồng xanh 1–3 giây nếu đủ tiêu chí | Tính đến 19/11/2025 | Số hóa không đồng nghĩa blockchain | Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025 |
| Soi chiếu container | 20.000 container; gần 1.000 container có dấu hiệu nghi vấn, xấp xỉ 5,00% | Từ đầu năm 2025 đến 19/11/2025 | Chỉ là con số gần nhất, không phải blockchain tự phát hiện | Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025 |
Hải quan số hóa đến đâu, blockchain nằm ở đâu?
Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết 100% thủ tục hải quan cơ bản đã số hóa và khoảng 99,65% doanh nghiệp tham gia. Cơ chế một cửa quốc gia tích hợp 250 thủ tục của 13 bộ, ngành; Hải quan trao đổi e-C/O mẫu D với 9 nước ASEAN. Lô hàng đủ tiêu chí thông quan trong 1–3 giây theo luồng xanh [theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025]. Đây là kết quả số hóa, không phải bằng chứng thủ tục chạy bằng blockchain.
Blockchain quốc gia được công bố năm 2025 mở ra khả năng ứng dụng vào e-C/O và truy xuất nguồn gốc, nhưng nguồn vẫn ghi đây là hướng [theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025]. Từ đầu năm 2025 đến 19/11/2025, Hải quan soi chiếu khoảng 20.000 container, gần 1.000 container nghi vấn, xấp xỉ 5,00% [theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/11/2025]. Các con số này không chứng minh blockchain đã tạo ra kết quả đó.
Sản phẩm doanh nghiệp cho thấy blockchain đã thương mại hóa, nhưng chưa cho thấy quy mô
Ngày 21/03/2026, Exabyte và C4IR ra mắt Agrichain, blockchain Layer 1 “Make in Việt Nam”; QR truy vết hạt giống, chăm sóc, thu hoạch, chế biến và vận chuyển [theo Tuổi Trẻ, 21/03/2026]. Tuyên bố “100% dữ liệu” canh tác on-chain do Exabyte đưa ra; Phiếu học vụ số Đà Nẵng chỉ đăng lại sự kiện, không phải kiểm chứng độc lập [theo Phiếu học vụ số Đà Nẵng, 23/03/2026]. Chưa có số lô hay chi phí để đánh giá tác động.
Case study của TCH Solutions về Green Retail E-commerce cho Masan Group/WinMart mô tả module blockchain cho phép quét QR xem nhật ký canh tác từng bó rau [theo TCH Solutions, cập nhật 12/06/2026]. Đây là tuyên bố doanh nghiệp, không phải nghiên cứu độc lập. Báo cáo Vinatrans năm 2024 chỉ nêu định hướng chuyển đổi số, blockchain, AI, SCM trong logistics; không công bố dự án blockchain vận hành cùng số lô, chi phí hay kết quả [theo Vinatrans, 03/03/2025].
Năm 2022, Báo Sài Gòn Giải Phóng ghi nhận blockchain còn hạn chế, chủ yếu trong tài chính và tài sản số, bỏ lỡ tiềm năng ở truy xuất nông nghiệp, logistics [theo Báo Sài Gòn Giải Phóng, 23/06/2022]. Đến 2026, sản phẩm đã xuất hiện, nhưng chưa chứng minh khả năng mở rộng liên tỉnh.
Điều kiện mở rộng: dữ liệu đúng, tiêu chuẩn chung và trách nhiệm rõ ràng
Blockchain bảo toàn bản ghi đã ghi, nhưng không làm mã vùng trồng hay hồ sơ sai trở nên đúng. Bộ chỉ ra dữ liệu thiếu đồng bộ, mã dễ giả mạo, cùng nhu cầu làm rõ trách nhiệm địa phương trong nhập liệu và xác thực [theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/05/2026; Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 16/09/2025]. Xác thực đầu vào vẫn là nút thắt, không phải thao tác ghi bản ghi lên sổ cái phân tán.
Quy mô nông nghiệp nhỏ làm bài toán khó hơn. IFC/World Bank cho biết gần 90% đất nông nghiệp thuộc hộ; 94% hộ có 2 ha trở xuống, 69% dưới 0,5 ha; hơn 96% doanh nghiệp nông nghiệp nhỏ hoặc rất nhỏ, theo dữ liệu năm 2018 trong báo cáo năm 2021 [theo IFC/World Bank, 09/2021]. Đây là bối cảnh, không phải thống kê 2026. VNPT đề xuất “Liên thông định danh hàng hóa quốc gia”, kết hợp GS1, blockchain, IoT, QR, EPCIS; doanh nghiệp cũng nêu thiếu liên thông dữ liệu và hành lang pháp lý đồng bộ [theo Báo Công Thương, 14/11/2025].
Quyết định 100/QĐ-TTg ngày 19/01/2019 phê duyệt Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc, với cơ quan thường trực là Bộ Khoa học và Công nghệ [theo Chính phủ, 19/01/2019; VOV, 05/12/2025]. Nguồn không chứng minh quyết định bắt buộc blockchain. FairChain cũng nhấn mạnh blockchain là công cụ, không phải mục đích; nó có thể làm lộ dòng tiền đến nông dân nhưng không tự động phân phối giá trị [theo FairChain Foundation, 03/02/2021].
Kết luận
Năm 2026, blockchain chuỗi cung ứng Việt Nam đã có dấu hiệu cụ thể: hệ thống truy xuất quốc gia vận hành toàn quốc, thí điểm sầu riêng nhanh hơn, nền tảng doanh nghiệp mới ra mắt và hải quan số hóa rộng. Blockchain không thay thế toàn bộ hệ thống; nó có thể là lớp lưu vết và đối chiếu hồ sơ khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông.
Chưa có bằng chứng blockchain tự bảo đảm nguồn gốc đúng, tự phát hiện gian lận hoặc một mình rút thời gian từ 8–11 ngày xuống 6 ngày. Giá trị bền vững phụ thuộc dữ liệu đầu vào, xác thực, chi phí, tiêu chuẩn chung và trách nhiệm pháp lý. Với hải quan, blockchain là hướng bổ sung cho e-C/O và truy xuất nguồn gốc, không phải tên gọi mới cho quy trình điện tử.
Bài viết là thông tin tham khảo, dựa trên nguồn công bố đến thời điểm biên soạn. Số liệu thuộc thí điểm, tuyên bố doanh nghiệp hoặc định hướng không đồng nghĩa hiệu quả đã được kiểm toán độc lập; công nghệ, dữ liệu và chính sách có thể thay đổi.
Nguồn tham khảo
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường — Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản chính thức vận hành trên toàn quốc (30/06/2026)
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường — Truy xuất nguồn gốc nông sản: Hướng tới minh bạch, an toàn và hội nhập quốc tế (16/09/2025)
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường — Quản lý nông sản bền vững từ quy hoạch, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc (25/05/2026)
- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ — Chuyển đổi số hướng tới mô hình Hải quan thông minh (19/11/2025)
- Báo Công Thương — Truy xuất nguồn gốc: Khi minh bạch thị trường bắt đầu từ doanh nghiệp (14/11/2025)
- Chính phủ — Quyết định 100/QĐ-TTg phê duyệt Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc (19/01/2019)
- Vinatrans — Report of the Board of Management regarding performance results in 2024 and direction for 2025 (03/03/2025)
- TCH Solutions — Dự án Green Retail E-commerce, Masan Group/WinMart (case study năm 2024; trang cập nhật 12/06/2026)
- VOV — Kết nối dữ liệu là “nút thắt” lớn nhất của Đề án 100 trong truy xuất nguồn gốc (05/12/2025)
- Tuổi Trẻ — Ra mắt nền tảng truy xuất, minh bạch nguồn gốc nông sản qua blockchain (21/03/2026)
- Báo Sài Gòn Giải Phóng — Mở rộng ứng dụng công nghệ blockchain (23/06/2022)
- IFC/World Bank — Creating Markets in Vietnam: Country Private Sector Diagnostic (09/2021)
- FairChain Foundation — A Roadmap to Radical Equality: The Importance of Blockchain (03/02/2021)
- Phiếu học vụ số Đà Nẵng — Ra mắt nền tảng truy xuất, minh bạch nguồn gốc nông sản qua blockchain (23/03/2026)
