IPO Việt Nam 2026: Tư nhân lên ngôi, FTSE mở đường

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của thị trường vốn Việt Nam: lần đầu tiên các đợt IPO tư nhân — không phải doanh nghiệp nhà nước — chiếm phần lớn dòng tiền rót vào sàn. Trong khi đó, FTSE Russell thông báo nâng hạng Việt Nam từ Frontier lên Secondary Emerging Market kể từ 21/9/2026 [theo LSEG/FTSE Russell, tháng 3/2026] — mở ra kỳ vọng dòng vốn thụ động quốc tế chảy vào. Bài viết tổng hợp bức tranh IPO Việt Nam từ đầu năm đến tháng 10/2026, các thương vụ đình đám (DMX, VPBankS, TCBS, VPS), mục tiêu 10 triệu tỷ đồng huy động qua thị trường vốn tới 2030 của Bộ Tài chính, và nghịch lý khối ngoại bán ròng khi VN-Index vẫn ở vùng đỉnh.

Bức tranh IPO Việt Nam 2026: tư nhân thay DNNN

Trong nhiều năm, dòng tiền IPO Việt Nam phần lớn đến từ các thương vụ thoái vốn doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Năm 2026 cho thấy một sự đảo chiều rõ rệt.

Báo cáo Deloitte phát hành giữa năm 2026 ghi nhận: chỉ riêng nửa đầu năm, Việt Nam đã ghi nhận 4 đợt IPO lớn với tổng giá trị huy động vượt 830 triệu USD và tổng vốn hóa doanh nghiệp đạt 6,93 tỷ USD, qua đó dẫn đầu khu vực ASEAN trong giai đoạn này [theo Deloitte, VnEconomy, H1/2026]. Đây là kết quả đáng chú ý khi các nước ASEAN khác (Indonesia, Thái Lan, Philippines, Malaysia) đều có nhiều đợt IPO hơn về số lượng nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều.

[theo Deloitte, VnEconomy, H1/2026]

Điểm đáng chú ý là chất lượng các đợt IPO chứ không chỉ số lượng. Bốn thương vụ đầu năm đều thuộc nhóm doanh nghiệp tư nhân trong các ngành bán lẻ thiết bị điện tử (Điện Máy Xanh), chứng khoán (VPBankS, TCBS, VPS) — đều là những doanh nghiệp đã có lịch sử kinh doanh nhiều năm, có lợi nhuận ổn định và đến từ các tập đoàn mẹ đã niêm yết. Sự xuất hiện của nhóm này cho thấy kênh thoát vốn tư nhân đang chuyển hướng từ bán cho quỹ đầu tư tư nhân (PE) sang niêm yết đại chúng.

Điện Máy Xanh (DMX): IPO tư nhân 500 triệu USD, vốn hóa 3,9 tỷ USD

Thương vụ IPO được chú ý nhất năm 2026 là Điện Máy Xanh — chuỗi bán lẻ thiết bị điện tử thuộc Tập đoàn MWG (Mobile World Investment Corporation).

Thông tin chốt phát hành:

• Khối lượng chào bán: 166,4 triệu cổ phiếu [theo Báo Lao Động, 2026]
• Giá chào bán: 80.000 đồng/cổ phiếu
• Giá trị huy động: 166,4 triệu × 80.000 = 13.315 tỷ đồng (khoảng 500 triệu USD theo tỷ giá thời điểm IPO)
• Ngày niêm yết HOSE: 6/8/2026
• Vốn hóa ngay sau niêm yết: khoảng 101.400 tỷ đồng (tương đương 3,9 tỷ USD) [theo VnExpress, Báo Lao Động, 8/2026]

Một điểm đáng chú ý: ngay sau khi niêm yết, DMX công bố chia cổ tức tiền mặt 4.000 đồng/cổ phiếu [theo Báo An Ninh Thủ Đô, 2026]. Với giá chào bán 80.000 đồng, mức cổ tức này tương đương yield 5% — tỷ suất cao bất thường cho một cổ phiếu vừa IPO, phản ánh cam kết trả tiền mặt của doanh nghiệp và sức hút đối với nhà đầu tư cá nhân tìm kiếm dòng tiền ổn định.

So với IPO của MWG (công ty mẹ) nhiều năm trước, quy mô DMX lớn hơn đáng kể, cho thấy MWG chọn tách mảng bán lẻ thiết bị điện tử thành một pháp nhân độc lập để huy động vốn riêng thay vì phụ thuộc vào dòng tiền từ công ty mẹ. Động thái này cũng giúp MWG tập trung nguồn lực cho các mảng kinh doanh khác.

VPBank Securities (VPBankS): đợt IPO 483 triệu USD, huy động vượt 96%

Trong nhóm chứng khoán, VPBank Securities (VPBankS) — công ty con của VPBank — đã thực hiện thương vụ IPO lớn nhất năm:

• Khối lượng chào bán: 375 triệu cổ phiếu
• Giá chào bán: 33.900 đồng/cổ phiếu
• Giá trị huy động: 375 triệu × 33.900 = 12.712,5 tỷ đồng (khoảng 483 triệu USD)
• Tỷ lệ phân bổ (allocation rate): 96,036% — nghĩa là gần như toàn bộ lượng đăng ký được phân bổ, chỉ một phần rất nhỏ bị từ chối

[theo The Investor, Reuters, 2026]

Tỷ lệ phân bổ 96,036% cho thấy mức độ quan tâm của nhà đầu tư rất cao — đây là thước đo demand gần sát với 100%, khác với các đợt IPO có tỷ lệ phân bổ thấp hơn (60–80%) thường gặp ở những thương vụ quy mô trung bình. Với vốn hóa thị trường sau IPO ước tính tương đương quy mô huy động, VPBankS sẽ gia nhập nhóm công ty chứng khoán có vốn chủ sở hữu lớn nhất trên sàn.

Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh VPBank đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa dịch vụ tài chính: sau khi niêm yết ngân hàng mẹ, việc đưa công ty chứng khoán con lên sàn tạo thêm một kênh huy động vốn độc lập và cơ chế định giá minh bạch cho mảng môi giới.

TCBS và VPS: hai cú hích cuối năm 2025 và 2026

Ngoài DMX và VPBankS, hai cái tên đáng chú ý khác trong nhóm chứng khoán là TCBS (Techcom Securities) và VPS (VPS Securities).

TCBS — công ty chứng khoán thuộc Techcombank — đã thực hiện IPO và niêm yết ngày 11/12/2025, trước khi bước vào năm 2026:

• Số nhà đầu tư tham gia: 26.220 nhà đầu tư
• Khối lượng đăng ký: 575,16 triệu cổ phiếu — gấp 2,5 lần lượng chào bán
• Ngày niêm yết: 11/12/2025

[theo The Investor, 2025]

Con số 575,16 triệu cổ phiếu đăng ký gấp 2,5 lần lượng chào bán là dấu hiệu của oversubscription mạnh. Với 26.220 nhà đầu tư tham gia, quy mô phân bổ trung bình chỉ vào khoảng 22.000 cổ phiếu/nhà đầu tư — mức phân bổ nhỏ, thường thấy ở các đợt IPO có nhu cầu vượt cung cao.

VPS — công ty chứng khoán thuộc VPBank — đang trong giai đoạn chuẩn bị IPO:

• Khối lượng chào bán: 202,3 triệu cổ phiếu
• Giá sàn (floor): 60.000 đồng/cổ phiếu
• Mục tiêu huy động: ≥ 12.140 tỷ đồng (~tương đương hoặc hơn VPBankS)

[theo The Investor, 2026]

Với giá sàn 60.000 đồng, mức huy động tối thiểu của VPS là 202,3 triệu × 60.000 = 12.138 tỷ đồng — gần tương đương VPBankS. Nếu giá đấu cao hơn giá sàn (như trường hợp phổ biến), tổng giá trị huy động có thể vượt 13.000 tỷ đồng, đưa VPS vào nhóm các đợt IPO tư nhân lớn nhất năm 2026.

Cùng với TCBS, sự xuất hiện của TCBS, VPBankS và VPS cho thấy các ngân hàng lớn (Techcombank, VPBank) đang sử dụng công ty chứng khoán con như một kênh huy động vốn bổ sung — tách biệt khỏi vốn của ngân hàng mẹ và tận dụng đà thị trường.

FTSE Russell nâng hạng: chất xúc tác và nghịch lý khối ngoại

Ngày 21/9/2026, FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam từ Frontier Market lên Secondary Emerging Market [theo LSEG/FTSE Russell, thông báo tháng 3/2026]. Đây là kết quả sau nhiều năm cải cách thị trường vốn — bao gồm nâng cấp hệ thống giao dịch, minh bạch thông tin và quy định cho nhà đầu tư nước ngoài.

Tác động dự kiến:

• Dòng vốn thụ động (passive funds) theo FTSE EM sẽ bắt đầu phân bổ vào Việt Nam từ tháng 9/2026 trở đi, với trọng số phụ thuộc vào vốn hóa thị trường và tỷ lệ free-float.
• Nhiều quỹ chủ động có ngưỡng đầu tư chỉ áp dụng cho Emerging Market (không bao gồm Frontier) sẽ bắt đầu xem xét Việt Nam.
• Chi phí vốn cho doanh nghiệp niêm yết có thể giảm nhờ cải thiện thanh khoản và nhận diện quốc tế.

Tuy nhiên, thị trường ghi nhận một nghịch lý rõ rệt: dù FTSE nâng hạng, khối ngoại vẫn bán ròng mạnh.

• Tính đến 7/10/2026, giá trị bán ròng của khối ngoại đạt khoảng 102.200 tỷ đồng (tương đương hơn 4 tỷ USD) [theo CafeF, 10/2026].
• VN-Index đạt đỉnh 1.936,55 điểm vào tháng 5/2026 [theo Trading Economics], nhưng đến 6/10/2026 đóng cửa ở 1.759,08 điểm [theo Yahoo Finance] — mức giảm khoảng 9% từ đỉnh.

Lý giải cho nghịch lý này, theo phân tích từ giới quan sát: dòng vốn FTSE EM phần lớn là dòng thụ động, có cơ chế phân bổ theo tháng/quý, trong khi dòng chủ động (active funds) của khối ngoại vẫn còn thận trọng vì:

• Kỳ vọng định giá: nhiều cổ phiếu Việt Nam đã tăng mạnh trong 2024–2025, đạt P/E cao hơn trung bình khu vực.
• Tỷ giá và chênh lệch lãi suất: chênh lệch lãi suất USD-VND khiến nhà đầu tư nước ngoài so sánh hiệu suất chưa chênh lệch đủ lớn.
• Áp lực chốt lời: nhiều quỹ đã giữ vị thế từ trước khi FTSE công bố kế hoạch nâng hạng, nay chốt lời khi sự kiện chính thức diễn ra.

Nghị định 245/2025/NĐ-CP: đơn giản hóa thủ tục IPO

Về mặt pháp lý, một trong những thay đổi nền tảng của năm 2025–2026 là Nghị định 245/2025/NĐ-CP ban hành ngày 11/9/2025, có hiệu lực từ tháng 11/2025 [theo Thư viện Pháp luật, 2025].

Nghị định này đơn giản hóa thủ tục IPO theo nhiều hướng:

• Rút ngắn thời gian đăng ký và phê duyệt hồ sơ IPO.
• Giảm bớt yêu cầu hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp.
• Tạo cơ chế rõ ràng hơn cho việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng.
• Hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tiếp cận thị trường vốn dễ dàng hơn.

Nghị định 245 ra đời trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu nâng cao tỷ trọng vốn hóa thị trường chứng khoán trên GDP, đồng thời tạo thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp ngoài tín dụng ngân hàng.

Bức tranh vĩ mô: vốn hóa 82,3% GDP và mục tiêu 10 triệu tỷ đồng

Báo cáo của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phát hành ngày 2/10/2026 cung cấp bức tranh vĩ mô quan trọng:

• Tổng vốn hóa thị trường HOSE + HNX + UPCoM (tính đến tháng 6/2026): 10,57 triệu tỷ đồng — tương đương 82,3% GDP [theo UBCKNN, 2/10/2026]
• Mục tiêu 5 năm tới (đến 2030): huy động 10 triệu tỷ đồng qua thị trường vốn [theo UBCKNN, 2/10/2026]
• Trong đó qua kênh chứng khoán: 5,4 triệu tỷ đồng [theo Bộ Tài chính]

[theo UBCKNN, 2/10/2026; Bộ Tài chính, 2026]

So với tổng vốn hóa hiện tại 10,57 triệu tỷ, mục tiêu huy động thêm 5,4 triệu tỷ qua chứng khoán trong 5 năm tương đương mức tăng ~51% tổng vốn hóa — một tốc độ tăng trưởng mạnh, đòi hỏi trung bình ~1,08 triệu tỷ đồng/năm huy động qua kênh chứng khoán. Với tổng huy động của riêng 4 đợt IPO lớn H1/2026 là khoảng 25.000–28.000 tỷ đồng, con số này cần được bổ sung từ trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu phát hành thêm (secondary offering), ETF mới và các kênh khác.

Tỷ lệ vốn hóa/GDP đạt 82,3% đưa Việt Nam tiệm cận nhóm các thị trường mới nổi cỡ trung bình. Tuy nhiên, so với các nước phát triển (Thái Lan, Malaysia, Philippines đều ở mức 100%+ GDP) và các nước EM lớn (Trung Quốc ~80%, Ấn Độ ~110%), vẫn còn dư địa để tăng trưởng.

Phân tích: vì sao IPO tư nhân “lên ngôi”?

Sự dịch chuyển từ IPO DNNN sang IPO tư nhân trong 2026 phản ánh một số yếu tố cấu trúc:

1. Nguồn cung doanh nghiệp tư nhân trưởng thành. Sau 20 năm phát triển, nhiều doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã đạt quy mô đủ lớn để IPO: doanh thu >10.000 tỷ đồng, lợi nhuận ổn định, hệ thống quản trị đủ chuẩn. DMX, VPBankS, TCBS, VPS đều thuộc nhóm này.

2. Dòng tiền từ quỹ PE/VC cần thoát. Trong giai đoạn 2018–2024, nhiều quỹ PE lớn (KKR, Mekong Capital, Dragon Capital, VinaCapital) đã đầu tư vào các doanh nghiệp tư nhân. Đến kỳ thoái vốn, IPO là một kênh thoát phổ biến — thay vì bán lại cho quỹ khác (secondary buyout) hay cho nhà đầu tư chiến lược.

3. Áp lực cạnh tranh giữa các sàn. HOSE, HNX, UPCoM đều có chính sách ưu đãi để thu hút IPO. Trong đó HOSE vẫn là sàn được doanh nghiệp lớn ưu tiên nhờ thanh khoản tốt hơn — DMX niêm yết HOSE 6/8/2026 là minh chứng.

4. Chính sách khuyến khích. Nghị định 245/2025 cùng với lộ trình FTSE upgrade đã tạo một “cửa sổ cơ hội” cho các doanh nghiệp tư nhân đẩy nhanh IPO trước khi thị trường có biến động.

5. Tâm lý “cửa sổ thị trường”. Nhiều CEO/chủ doanh nghiệp nhận thấy điều kiện thị trường hiện tại (VN-Index quanh 1.700–1.900 điểm, khối ngoại tạm thời bán ròng nhưng còn dòng thụ động FTSE) là thời điểm tốt để IPO với định giá hợp lý. Việc chờ FTSE chính thức kích hoạt thêm dòng tiền có thể tạo định giá tốt hơn, nhưng cũng rủi ro hơn nếu thị trường điều chỉnh.

Rủi ro và lưu ý cho nhà đầu tư

IPO năm 2026 có nhiều điểm tích cực nhưng cũng cần lưu ý một số rủi ro:

Rủi ro định giá. Nhiều cổ phiếu vừa IPO đã tăng giá mạnh trong những phiên đầu — đặc biệt DMX và nhóm chứng khoán. P/E của nhóm này có thể đã vượt mặt bằng chung ngành, khiến biên độ an toàn hẹp hơn.

Rủi ro thanh khoản. Một số cổ phiếu IPO tư nhân có free-float thấp (lượng cổ phiếu tự do giao dịch nhỏ) vì phần lớn vẫn thuộc sở hữu cổ đông lớn. Thanh khoản thấp có thể khiến giá biến động mạnh khi tin tức xấu xuất hiện.

Rủi ro FTSE “mua theo tin đồn, bán theo sự kiện”. Dòng tiền thụ động chỉ chiếm một phần, phần lớn dòng vốn EM là chủ động và phụ thuộc vào triển vọng kinh tế vĩ mô. Nếu tăng trưởng GDP, tỷ giá, lãi suất không thuận lợi, dòng vốn có thể chậm lại.

Rủi ro chính sách. Mục tiêu 5,4 triệu tỷ đồng qua chứng khoán trong 5 năm là mục tiêu chính trị — việc đạt được phụ thuộc vào nhiều yếu tố ngoài tầm kiểm soát (chu kỳ kinh tế, căng thẳng địa chính trị, biến động toàn cầu).

Rủi ro doanh nghiệp. IPO chỉ là bước đầu. Doanh nghiệp phải duy trì tăng trưởng, minh bạch thông tin và chất lượng quản trị để giữ giá cổ phiếu. Lịch sử cho thấy nhiều cổ phiếu “post-IPO” mất giá mạnh sau 1–2 năm khi kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng.

Rủi ro pháp lý. Nghị định 245/2025 là văn bản mới, hướng dẫn chi tiết có thể chưa đầy đủ. Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần theo dõi các thông tư hướng dẫn tiếp theo.

Tổng hợp: 4 đợt IPO tư nhân lớn nhất 2026

[theo Báo Lao Động, VnExpress, The Investor, Báo An Ninh Thủ Đô, 2025–2026]

Ba thương vụ đầu (DMX, VPBankS, TCBS) đã hoàn tất IPO, VPS đang trong giai đoạn chuẩn bị cuối. Tổng huy động của 4 thương vụ này (nếu VPS đạt mục tiêu sàn) đạt khoảng 38.165 tỷ đồng (~1,45 tỷ USD) — vượt con số 830 triệu USD mà Deloitte ghi nhận cho H1/2026 (có thể do Deloitte chỉ tính IPO hoàn tất, không bao gồm các thương vụ chuẩn bị).

Triển vọng 2026–2027: còn nhiều “ung nổ” đang chờ

Ngoài 4 thương vụ kể trên, một số cái tên trong “hàng chờ” IPO có thể tạo thêm sóng:

• Các công ty chứng khoán chưa niêm yết: HSC, SSI đã niêm yết từ lâu; nhóm tầm trung (VDSC, ACBS, APG) có thể lên sàn nếu điều kiện thuận lợi.
• Các doanh nghiệp bán lẻ FMCG, thực phẩm quy mô lớn: một số chuỗi bán lẻ và công ty thực phẩm đã tăng trưởng nhanh trong 5 năm qua, đủ điều kiện IPO.
• Các doanh nghiệp công nghệ, fintech: nhóm này đang được kỳ vọng sau khi Masan, FPT đã niêm yết.

Yếu tố quyết định trong 12–18 tháng tới:

• Tốc độ giải ngân dòng vốn FTSE EM sau ngày 21/9/2026.
• Diễn biến tỷ giá USD/VND — ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư nước ngoài.
• Tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết — yếu tố quyết định định giá dài hạn.
• Tiến độ thông tư hướng dẫn Nghị định 245 — ảnh hưởng đến “cửa sổ” IPO.

Kết

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử cho thị trường vốn Việt Nam: IPO tư nhân đã chính thức soán ngôi DNNN, FTSE nâng hạng mở ra kỳ vọng dòng vốn thụ động quốc tế, và Nghị định 245 đơn giản hóa thủ tục hành chính. Các thương vụ DMX, VPBankS, TCBS, VPS cho thấy doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã đủ lớn và đủ chuẩn để tiếp cận thị trường vốn quốc tế.

Tuy nhiên, nghịch lý VN-Index đỉnh + khối ngoại bán ròng cho thấy tác động thực sự của FTSE thường đến chậm và phụ thuộc vào nhiều yếu tố vĩ mô. Nhà đầu tư cá nhân cần phân biệt giữa câu chuyện dài hạn (vốn hóa/GDP tăng, doanh nghiệp tư nhân trưởng thành) và diễn biến ngắn hạn (khối ngoại chốt lời, định giá một số ngành đã cao).

Mục tiêu 5,4 triệu tỷ đồng huy động qua chứng khoán trong 5 năm của Bộ Tài chính là cam kết chính trị lớn, nhưng việc đạt được phụ thuộc vào năng lực thực thi chính sách, chất lượng doanh nghiệp và điều kiện thị trường toàn cầu. Năm 2026 có thể là năm bản lề — và 4 đợt IPO lớn đầu năm là tín hiệu ban đầu cho thấy hướng đi đúng.

Dù vậy, đây không phải lời khuyến nghị mua/bán cụ thể cho bất kỳ cổ phiếu nào — bài viết tổng hợp số liệu từ các nguồn đã công bố, người đọc cần tự đánh giá dựa trên khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính cá nhân.

Nguồn tham khảo

1. LSEG/FTSE Russell: Việt Nam được nâng hạng lên Secondary Emerging — LSEG/FTSE Russell, tháng 3/2026
2. Báo cáo UBCKNN ngày 2/10/2026 — vốn hóa thị trường, mục tiêu 5 năm — UBCKNN, 2/10/2026
3. Bộ Tài chính: mục tiêu huy động vốn qua thị trường chứng khoán — Bộ Tài chính, 2026
4. Điện Máy Xanh IPO 13.315 tỷ đồng — Báo Lao Động, 2026
5. Điện Máy Xanh niêm yết HOSE ngày 6/8/2026 — VnExpress, 8/2026
6. Điện Máy Xanh chia cổ tức 4.000 đồng ngay sau IPO — Báo An Ninh Thủ Đô, 2026
7. VPBankS IPO 12,71 nghìn tỷ VND, allocation 96,036% — The Investor, 2026
8. VPS Securities IPO 202,3 triệu cổ phiếu, giá sàn 60.000 đồng — The Investor, 2026
9. TCBS niêm yết 11/12/2025, 26.220 nhà đầu tư, 575,16 triệu cổ phiếu — The Investor, 2025
10. VN-Index đạt đỉnh 1.936,55 (5/2026) — Trading Economics, 5/2026
11. VN-Index đóng cửa 1.759,08 (6/10/2026) — Yahoo Finance, 6/10/2026
12. Khối ngoại bán ròng 102.200 tỷ đồng qua 7/10/2026 — CafeF, 10/2026
13. Deloitte: Việt Nam dẫn đầu ASEAN về IPO H1/2026 — VnEconomy, H1/2026
14. Nghị định 245/2025/NĐ-CP đơn giản hóa thủ tục IPO — Thư viện Pháp luật, 11/9/2025